Groningen verbindt data, talent en technologie

De sterke digitale sector is volop in ontwikkeling. Dat zien we in de grote IT-bedrijven die in Groningen zijn opgericht, zoals HackerOne en Doxis (voormalig Klippa), in de investeringen die worden gedaan en in het ecosysteem waarin bedrijven, onderwijs en overheid samenwerken. Grote ontwikkelingen zijn onder andere de komst van de nationale AI-fabriek en de Digitale Campus Niemeyer. Daarnaast vormen organisaties zoals de Rijksuniversiteit Groningen, UMCG, DUO, RDW en RDI een sterke publieke basis voor innovatie rond AI, data, cybersecurity en de digitale infrastructuur.

De kracht van de sector zit in de combinatie van kennis, toepassing en samenwerking. Onderzoekers werken aan digitale autonomie en nieuwe technologie, publieke organisaties brengen data en maatschappelijke vraagstukken in en ondernemers ontwikkelen de oplossingen voor zorg, landbouw, energie, onderwijs en overheid. Via TopDutch wordt die positie ook internationaal zichtbaar: Groningen is de motor van een groeiend Noord-Nederlands AI- en datacluster waar talent, infrastructuur en marktvraag samenkomen.

HackerOne is een voorbeeld van digitaal ondernemerschap uit Groningen met internationale impact. Het bedrijf werd in 2012 opgericht om problemen en kwetsbaarheden bij organisaties sneller en veiliger op te lossen door samen te werken met ethische hackers.

Via het platform van HackerOne laten bedrijven en overheden hun digitale systemen testen door een wereldwijd netwerk van hackers. Zo worden zwakke plekken gevonden voordat kwaadwillenden ze kunnen misbruiken. Die aanpak maakte HackerOne een internationale speler in cybersecurity, met klanten als GitHub, General Motors, Goldman Sachs, Microsoft, Google, Slack en PayPal.

Ook overheden gebruiken de aanpak. Bij het programma “Hack the Pentagon” werden dankzij HackerOne 138 kwetsbaarheden gevonden in de systemen van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Daarmee bewijst HackerOne dat digitale veiligheid een belangrijk onderdeel is van de digitale sector. Vertrouwen in technologie begint bij systemen die veilig zijn.

Het NOO is een netwerk van organisaties in Noord-Nederland dat zich inzet voor het delen van kennis binnen de digitale sector. De kracht van de Groningse digitale sector zit hiermee niet alleen in individuele bedrijven, maar in hoe zij met elkaar verbonden zijn. De NOO probeert dat te stimuleren, ontstaan vanuit de wens om de "onzichtbare parels" in de regio zichtbaar te maken en elkaar te versterken.

Vanuit 23 oprichters is het netwerk uitgegroeid tot 75 leden, zonder het oorspronkelijke doel te verliezen: elkaar leren kennen en versterken. Ook leden die hun bedrijf hebben verkocht, blijven vaak actief betrokken als investeerder. Hierdoor blijft kennis en kapitaal in de regio circuleren in plaats van dat het wegvloeit. Dat soort herinvestering in het lokale ecosysteem is precies wat een regio op het gebied van digitalisering structureel sterker maakt.

De NOO vervult daarnaast een verbindende rol richting overheid en andere stakeholders: de club wordt geraadpleegd over ontwikkelingen in de online en IT-sector en brengt de knelpunten in kaart waar ondernemers tegenaan lopen bij het groeien en schalen van hun bedrijf. Daarmee is de NOO niet alleen een netwerk, maar ook een stem voor de Noordelijke digitale sector.

Groningen is niet alleen een broedplaats voor start-ups, ook organisaties op grotere schaal vinden hier hun uitvalsbasis. Bijvoorbeeld Gomibo Group, de overkoepelende organisatie achter onder andere Belsimpel. Elke organisatie onder Gomibo heeft haar eigen rol, maar allemaal hebben ze het doel om de digitale wereld voor iedereen toegankelijk te maken.

Gomibo draait volledig op de digitale infrastructuur: van online verkoopkanalen en klantendata tot logistiek en voorraadbeheer op grote schaal. Digitalisering is dus niet ondersteunend, maar de kern van het bedrijf. Sinds de oprichting in 2006 is de telecomwereld ontzettend veranderd. Waar het aanvankelijk vooral draaide om het behalen van doelen, wilde de oprichters zich juist inzetten voor de klant. Daaruit ontstond Belsimpel: een platform waar klanten telecomproducten simpel en transparant konden vergelijken en bestellen. De klant voorop en de technologie als hulpmiddel om ingewikkelde processen te vereenvoudigen.

De keus om vanuit Groningen meerdere landen te bedienen, is bewust. Groeiende, schaalbare e-commercebedrijven verhuizen hun hoofdkantoor in Nederland regelmatig naar de Randstad zodra ze een bepaalde omvang bereiken. Gomibo laat zien dat de regio niet alleen een plek is waar digitale bedrijven ontstaan, maar ook een plek waar ze kunnen doorgroeien tot internationale schaal. 

In de voormalige Niemeyerfabriek krijgt digitale innovatie een herkenbare plek in de stad. Hier wordt het expertisecentrum van de AI-fabriek gevestigd: niet de supercomputer zelf, maar 40.000 m² waar bedrijven, studenten, onderzoekers en overheden werken aan de economie van vandaag en morgen. Daarmee wordt Niemeyer een werkplaats voor digitale vernieuwing, waar AI, data en technologie voor maatschappelijk toegevoegde waarde zorgen.

Binnen de bredere plannen voor het Groningse AI-ecosysteem speelt Niemeyer een centrale rol. In het position paper voor de Nederlandse AI-gigafabriek wordt de Niemeyer Digitale Campus genoemd als hart van het ecosysteem. Dat ecosysteem wordt ontwikkeld door een consortium onder leiding van Oron Halo, in samenwerking met KPN, Deloitte, de Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG. Iedere partij brengt daarin een eigen rol: van infrastructuur en connectiviteit tot onderzoek, zorgtoepassingen, opschaling en governance.

Wat Niemeyer bijzonder maakt, is de combinatie van ondernemerschap, onderwijs en innovatie. Start-ups, scale-ups, mkb’s, kennisinstellingen en publieke partners krijgen er ruimte om elkaar te ontmoeten, samen te werken en nieuwe ideeën sneller naar de praktijk te brengen. Voor studenten betekent dit dat zij leren en werken in directe verbinding met bedrijven en actuele vraagstukken, in plaats van alleen binnen een onderwijsomgeving.

Met de komst van Niemeyer krijgt digitale innovatie letterlijk een plek in de stad. Het expertisecentrum wordt een praktische schakel binnen de digitale sector van Noord-Nederland: een plek waar kennis, talent en ondernemerschap samenkomen en waar nieuwe technologie wordt vertaald naar toepassingen voor bedrijven en maatschappelijke vraagstukken.

DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en verzorgt onder meer studiefinanciering, diplomaregistratie en de bekostiging van onderwijsinstellingen.

Vrijwel de volledige dienstverlening van DUO is digitaal ingericht: van het aanvragen van studiefinanciering tot het vinden van diploma's online. Digitalisering is bij DUO geen ondersteunende functie, maar de kern van de organisatie. Zonder robuuste digitale systemen zou de dienstverlening niet op deze schaal kunnen functioneren. Dat maakt DUO een sterk voorbeeld voor de Groningse digitale sector: het laat zien dat digitale expertise niet alleen bij startups en scale-ups thuishoort, maar net zo goed de basis vormt van grootschalige, maatschappelijk cruciale dienstverlening. 

Digitalisering speelt bij DUO op meerdere niveaus tegelijk. De organisatie beheert gegevens van miljoenen burgers, dus cyberveiligheid is een fundamentele voorwaarde bij elk systeem. Die systemen staan bovendien nooit op zichzelf: koppelingen met DigiD en de Belastingdienst maken DUO onderdeel van een groter digitaal overheidsnetwerk, wat de technische complexiteit vergroot. Tegelijk gaan er in studiefinanciering en bekostiging grote geldstromen om, waardoor data-analyse en AI worden ingezet om misbruik en fouten vroegtijdig te signaleren. Omdat DUO een brede en diverse doelgroep bedient, moeten al die digitale systemen niet alleen veilig en functioneel zijn, maar ook begrijpelijk en toegankelijk voor iedereen.

De Rijksuniversiteit Groningen is een belangrijke speler binnen de digitale sector op gebied van kennis en innovatie. De RUG heeft meerdere onderzoeksomgevingen waar AI niet vanuit één vakgebied wordt benaderd, maar vanuit computer science, cognitiewetenschap, psychologie, neurowetenschap, wiskunde, materialenonderzoek, ethiek en maatschappelijke toepassing. Daarmee speelt de RUG een sleutelrol in de vraag hoe Nederland meer grip houdt op eigen data, software, infrastructuur en technologie. In samenwerking met andere universiteiten in Nederland, SURF en overheidsinstanties maken ze bovendien een plan naar digitale autonomie om minder afhankelijk te zijn van grote commerciële techbedrijven.

De RUG werkt aan innovatieve ontwikkelingen die belangrijk zijn voor de toekomst van Groningen en Nederland. Met onderzoek naar onder meer energiezuinige en toekomstbestendige AI-technologie in centra zoals CogniGron. Binnen het bredere ecosysteem helpt de universiteit om digitale innovatie niet alleen technisch vooruit te brengen, maar ook veilig, verantwoord en toepasbaar te maken.

Tegelijkertijd leidt de RUG het talent op dat nodig is om deze digitale toekomst te bouwen. Studenten en onderzoekers werken aan vraagstukken rond AI, software, data, cybersecurity, governance en maatschappelijke impact. Via samenwerking met bedrijven, overheden, kennisinstellingen en initiatieven rond de AI-fabriek draagt de universiteit bij aan een regio waar leren, onderzoeken en innoveren direct verbonden zijn met de praktijk. Zo is de RUG niet alleen een opleider, maar een strategische speler in het Groningse ecosysteem voor digitale autonomie, veiligheid en innovatie.